İnsan orqanizminin ən mühüm mühərriki rolunu oynayan ürək, fasiləsiz işləyən və bədənimizin hər bir nöqtəsini oksigenlə təmin edən unikal bir orqandır.
Müasir dövrdə gərgin iş qrafiki, oturaq həyat tərzi, qeyri-sağlam qidalanma və xroniki stress kimi faktorlar ürək-damar xəstəliklərinin sürətlə artmasına səbəb olur.
Çox vaxt “səssiz qatil” olaraq adlandırılan bu xəstəliklər, illərlə heç bir ciddi əlamət büruzə vermədən irəliləyə bilir. Məhz bu məqamda fundamental bir sual ortaya çıxır: Ürək müayinəsi nə üçün önəmlidir?
Müntəzəm kardioloji yoxlanışlar, yalnız mövcud xəstəlikləri müəyyən etmək üçün deyil, həm də gələcəkdə yarana biləcək infarkt və insult kimi həyati təhlükə yaradan risklərin qarşısını vaxtında almaq üçün kritik əhəmiyyət kəsb edir.
Sağlamlığınızı təsadüfə buraxmamaq və ürəyinizin səsini vaxtında eşitmək üçün profilaktik müayinələrin rolunu anlamaq vacibdir.
Ürək xəstəlikləri: Səssiz təhlükə
Ürək-damar xəstəlikləri dünyada və ölkəmizdə ölüm səbəbləri arasında təəssüf ki, hələ də ilk sıralarda yer alır. Yüksək qan təzyiqi (hipertoniya), damar sərtləşməsi (ateroskleroz) və xolesterol yüksəkliyi kimi problemlər uzun müddət insana heç bir narahatlıq verməyə bilər. Bir çox pasiyent ilk dəfə infarkt keçirərkən ürək xəstəsi olduğunu öyrənir.
Kardioloji check-up proqramları məhz bu gizli təhlükələri üzə çıxarmaq üçün nəzərdə tutulub. Erkən mərhələdə aşkar edilən damar daralmaları və ya ritm pozuntuları, sadə həyat tərzi dəyişiklikləri və ya yüngül medikamentoz (dərman) müalicə ilə tam nəzarət altına alına bilir.
Kardioloji Müayinə Zamanı Hansı Testlər Olunur?
Həkim-kardioloqa müraciət etdiyiniz zaman, o, sizin ümumi sağlamlıq vəziyyətinizi qiymətləndirmək üçün bir sıra ağrısız və sürətli testlər təyin edir.
Bu testlər ürəyin həm elektrik sistemini, həm də mexaniki funksiyasını görməyə imkan verir:
Elektrokardioqramma (EKG): Ürəyin elektrik aktivliyini qeydə alır. Ritm pozuntularını (aritmiya) və ürək əzələsinin qidalanma problemlərini ilkin mərhələdə göstərir.
Exokardioqramma (Exo-KQ): Ürəyin ultrasəs müayinəsidir. Bu test vasitəsilə ürək qapaqlarının vəziyyəti, ürək boşluqlarının ölçüləri və ürək əzələsinin yığılma qabiliyyəti (fraksiyası) dəqiqliklə yoxlanılır.
Stress Testi (Tredmil): Pasiyent qaçış aparatında hərəkət edərkən EKG-nin yazılmasıdır. İstirahət halında gizli qalan damar daralmaları ürək yüklənməyə məruz qaldıqda bu test vasitəsilə aşkar olunur.
Holter Monitorizasiyası: Gün ərzində (24-48 saat) pasiyentin üzərində qalan kiçik cihaz vasitəsilə ürək ritminin və ya qan təzyiqinin fasiləsiz qeydiyyatıdır. Günün hansı saatlarında təzyiqin yüksəldiyini və ya ritmin pozulduğunu təyin edir.
Laborator Analizlər: Qanda xolesterolun (lipid profili), şəkərin və ürək fermentlərinin səviyyəsi yoxlanılır.
Kimlər mütləq ürək yoxlanışından keçməlidir?
Ürək müayinəsi hər bir fərd üçün faydalı olsa da, bəzi risk qrupları var ki, onlar üçün bu yoxlanış illik bir vərdişə çevrilməlidir.
1. Genetik Faktorlar (Ailə Tarixçəsi)
Ailəsində, xüsusən də birinci dərəcəli qohumlarında (ata, ana, bacı, qardaş) erkən yaşda (kişilərdə 55, qadınlarda 65 yaşdan tez) infarkt, qəfil ölüm və ya ürək çatışmazlığı olan şəxslər yüksək risk qrupuna daxildir.
2. Xroniki xəstəlikləri olanlar
Şəkərli diabet (diabetik xəstələrdə damar zədələnməsi riski çox yüksəkdir), yüksək arterial təzyiq və böyrək çatışmazlığı olan pasiyentlər kardioloq nəzarətində olmalıdırlar.
3. Zərərli Vərdişlər və Həyat Tərzi
Siqaret çəkənlər, oturaq (hərəkətsiz) həyat tərzi sürənlər, piylənmədən əziyyət çəkənlər və xroniki stress altında işləyənlər ürək sağlamlığına ikiqat diqqət yetirməlidirlər.
4. Yaş Faktoru
Heç bir şikayəti olmasa belə, 40 yaşını keçmiş kişilərin və 45 yaşını keçmiş (və ya menopauza dövrünə daxil olmuş) qadınların ildə ən azı bir dəfə profilaktik ürək müayinəsindən keçməsi tövsiyə olunur.
Bu məqalə yalnız məlumatlandırma məqsədi daşıyır və tibbi məsləhət əvəzi deyil. Ürək sağlamlığınızla bağlı hər hansı bir narahatlığınız varsa, lütfən, ixtisaslı bir səhiyyə mütəxəssisi ilə əlaqə saxlayın.
