Sinənizdə ani bir sıxılma, sol qolunuza yayılan narahatçılıq ya da nəfəs darlığı — bu hissləri bir dəfə olsun yaşayan hər kəsin ağlına ilk gələn sual eynidir: “Bu ürəkdəndir?”
Ürək ağrısı əlamətləri həmişə klassik film səhnələrindəki kimi dramatik olmur. Əksinə, çox zaman özünü incə və yanıltıcı şəkildə göstərir.
Bu məqalədə ürəyin verdiyi xəbərdarlıq işarələrini, ürək ağrısının necə olduğunu və nə vaxt dərhal həkimə müraciət etməli olduğunuzu sadə dildə izah edəcəyik.
Ürək ağrısı necə olur?
Ürək ağrısı, ürəyə gedən qan axınının azalması nəticəsində ürək əzələsinin kifayət qədər oksigen almaması ilə baş verir. Tibb dilində angina pektoris adlanan bu vəziyyət ürəyin “S.O.S” siqnalıdır.
Ağrı ən çox sinənin ortasında və ya sol tərəfində hiss olunur. Lakin ürək ağrısı necə olur sualının tək bir cavabı yoxdur — çünki hər insanda özünəməxsus şəkildə özünü göstərə bilir:
- Sinədə sıxılma, basınc və ya yandırma hissi
- Sol qola, çənəyə, boyuna və ya kürəyə yayılan ağrı
- Mədə nahiyəsində narahatçılıq (həzm problemi kimi hiss oluna bilər)
- Nəfəs darlığı ilə müşayiət olunan sinə sıxılması
Ürək ağrısının əsas əlamətləri
Ürək ağrısı əlamətlərini bilmək erkən müdaxilə üçün həyati əhəmiyyət daşıyır.
Aşağıdakı işarələrə diqqət edin:
1. Sinədə sıxılma və basınc hissi
Ən çox rast gəlinən əlamət budur. Sinədə kimsə daş qoymuş kimi bir ağırlıq, sıxılma və ya basınc hissi keçirir. Bu hiss bir neçə dəqiqədən artıq davam edərsə ciddi nişanədir.
2. Ağrının yayılması
Ürək ağrısı tez-tez yalnız sinədə qalmır. Sol qola, çənəyə, boyuna, bel nahiyəsinə və ya hər iki qola yayıla bilər. Xüsusilə sol qolda keçən karıncalanma ürək xəstəliyinin klassik işarəsidir.
3. Nəfəs darlığı
Ağrı olmadan yalnız nəfəs darlığı da ürək ağrısının əlaməti ola bilər — xüsusilə gərgin fəaliyyət zamanı və ya uzanarkən baş verərsə.
4. Həddindən artıq tərləmə
Fiziki fəaliyyət olmadan ani soyuq tər, ürəyin ciddi narahat olduğunu göstərən işarələrdən biridir.
5. Ürək döyüntüsünün pozulması
Ürəyin həddindən sürətli döyünməsi, dayanıb-başlaması (aritmiya) ya da döyüntülərin hiss edilməsi də nəzərə alınmalıdır.
Kişilərdə və qadınlarda fərqlər
Ürək ağrısı qadınlarda kişilərə nisbətən fərqli şəkildə özünü göstərə bilir. Kişilər əksərən klassik sinə sıxılması hiss edirlər.
Qadınlarda isə:
- Ürək bulanması və qusma daha çox olur
- Yorğunluq və başgicəllənmə ön plana çıxa bilər
- Sinə ağrısı çox zaman daha az belirgin olur
- Ağrı yuxu zamanı da baş verə bilər
Bu səbəbdən qadınlarda ürək xəstəlikləri bəzən gec aşkarlanır. Hər hansı qeyri-adi əlamət yaşayırsınızsa, laqeyd yanaşmayın.
Ürək sancmasının səbəbləri?
Ürək sancması birdən-birə yaranmır — arxasında müəyyən tibbi səbəblər dayanır. Bu səbəbləri bilmək həm erkən diaqnostikaya, həm də düzgün müalicəyə yol açır.
Koronar arteriya xəstəliyi
Ürəyə qan daşıyan arteriyaların daralması və ya tıxanması ürək sancmasının ən geniş yayılmış səbəbidir. Xolesterin lövhəciklərinin damar divarlarında yığılması qan axınını azaldır.
Yüksək qan təzyiqi
Ateroskleroz
Stress və emosional gərginlik
Ürək qapaqcıqlarının xəstəliyi
Anemiya (qansızlıq)
Ürək ağrısını digər ağrılardan necə ayırd etmək olar?
Sinə ağrısının hər zaman ürəklə əlaqəsi olmaya bilər — reflüks, əzələ gərginliyi, panikataka da bu əlamətə səbəb ola bilər.
Lakin aşağıdakı hallarda ürəkdən qaynaqlanan ağrıdan şübhələnin:
- Ağrı fiziki gərginliklə artıb istirahətlə azalırsa
- Sol qola və ya çənəyə yayılırsa
- Ağrıya tərləmə, nəfəs darlığı, ürək bulanması eşlik edirsə
- 15 dəqiqədən uzun davamlı sinə basıncı varsa
Nə vaxt dərhal həkimə müraciət etməli?
Aşağıdakı hallarda dərhal 103 (Təcili Yardım) nömrəsini zəng edin:
• Kəskin, ani sinə ağrısı 5 dəqiqədən çox davam edirsə
• Ağrı sol qola, çənəyə yayılırsa
• Şüur itkisi, güclü tərləmə, solğunluq varsa
• Ürəyin ritmi tamamilə pozulmuşsa
Ürək sağlamlığını necə qorumaq olar?
Ürək ağrısı əlamətlərini tanımaq qədər, onların yaranmasının qarşısını almaq da vacibdir:
- Siqaret içməyin — bu ən böyük risk faktorlarından biridir
- Qan təzyiqinizi və xolesterin səviyyənizi mütəmadi yoxladın
- Hər gün ən azı 30 dəqiqə orta intensivlikli fiziki fəaliyyət edin
- Duz, trans yağlar və şəkər qəbulunu azaldın
- Stress idarəetmə texnikalarından (meditasiya, tənəffüs məşqləri) istifadə edin
Ürək ağrısı əlamətləri həmişə güclü və aşkar olmur. Bəzən yalnız bir yorğunluq, nəfəs darlığı və ya sol qolda incə bir narahatçılıq şəklinde özünü göstərir.
Bədəninizin verdiyi siqnalları laqeyd keçməyin — erkən aşkarlama həyat xilas edə bilər. Hər hansı şübhəli əlamət yaşayırsınızsa, bir kardioloqa müraciət etmək ən ağıllı addımdır.
