Hamiləlik qadın bədəni üçün həm möcüzəvi, həm də olduqca tələbkar bir prosesdir. Bu dövrdə orqanizmdə baş verən hormonal və fizioloji dəyişikliklər demək olar ki, hər bir orqana təsir edir.
Bir çox ana namizədini ən çox narahat edən məsələlərdən biri isə hamiləlikdə ananın ürək döyüntüsü artımı və ya qəfil ürək çırpıntılarıdır.
Bəzən dincələrkən, bəzən isə pilləkən çıxarkən ürəyinizin yerindən çıxacaqmış kimi vurması sizi qorxuda bilər. Lakin əksər hallarda bu, bədəninizin böyüməkdə olan körpəni qidalandırmaq üçün göstərdiyi təbii reaksiyadır. Gəlin bu vəziyyətin səbəblərini, risklərini və nələrə diqqət etməli olduğunuzu dərindən araşdıraq.
Hamiləlikdə ürək döyüntüsünün normal həddi neçədir?
Hamilə olmayan qadınlarda normal nəbz 60-80 arasıdır. Hamiləlikdə isə bu rəqəm dəqiqədə 80-100 arası normal hesab olunur. Bəzən yüngül fiziki aktivliklə 110-a qədər yüksəlməsi də fizioloji sayıla bilər.
Hamiləlikdə ürək-damar sistemi necə dəyişir?
Hamiləliyin ilk həftələrindən başlayaraq qadının ürək-damar sistemi böyük bir yük altına girir. Budur bəzi maraqlı faktlar:
Qan Həcminin Artması: Bədəndəki ümumi qan həcmi hamiləlik boyunca 30% ilə 50% arasında artır. Bu əlavə qan körpənin oksigen və qida maddələri ilə təmin olunması üçün zəruridir.
Ürək Atım Tezliyi: Artan qanı bədənə pompalamaq üçün ürək daha sürətlə vurmağa başlayır. Normalda dəqiqədə 60-80 olan nəbz, hamiləlikdə 80-100 arasına çıxa bilər.
Ürək Çıxışı: Ürəyin bir dəqiqədə pompaladığı qan miqdarı əhəmiyyətli dərəcədə artır.
Bu dəyişikliklər fonunda hamiləlikdə ananın ürək döyüntüsü hiss ediləcək dərəcədə arta bilər ki, bu da tibbdə fizioloji taxikardiya adlanır.
Hamiləlikdə ürək döyüntüsünün artma səbəbləri
Ürək döyüntülərinin artması hər zaman bir xəstəlik əlaməti deyil. Budur ən geniş yayılmış səbəblər:
Fizioloji səbəblər
Hormonal Dəyişikliklər: Progesteron və estrogen hormonlarının səviyyəsinin artması ürək ritminə birbaşa təsir edir.
Uşaqlığın Böyüməsi: Uşaqlıq böyüdükcə daxili orqanlara və böyük damarlara təzyiq edir, bu da ürəyin daha çox çalışmasına səbəb olur.
Metabolizmanın Sürətlənməsi: Bədən iki nəfər üçün enerji sərf etdiyi üçün metabolizm sürətlənir, bu da nəbzi artırır.
Xarici və psixoloji Faktorlar
Stress və Narahatlıq: Doğum qorxusu və ya gələcək qayğılar adrenalin ifrazını artıraraq ürək çırpıntısına səbəb olur.
Kofein Qəbulu: Çox miqdarda çay və qəhvə istehlakı nəbzi yüksəldir.
Fiziki Aktivlik: Hətta yüngül gəzinti belə hamiləlikdə ürəyi daha tez yorur.
Patoloji (Tibbi) səbəblər
Bəzən isə səbəb daha ciddi ola bilər:
Anemiya (Qanazlığı): Dəmir çatışmazlığı nəticəsində qan oksigeni daşımaqda çətinlik çəkir və ürək bu çatışmazlığı kompensasiya etmək üçün sürətlə vurur.
Qalxanvari Vəzi Problemləri: Hipertiroidizm (zob) ürək döyüntüsünü kəskin artıra bilər.
Ürək Xəstəlikləri: Əvvəllər mövcud olan, lakin gizli qalan ürək qapağı problemləri hamiləlikdə büruzə verə bilər.
Hamiləlikdə taxikardiya nədir?
Daimi olaraq dəqiqədə 100-dən çox vuran ürək döyüntüsü taxikardiya adlanır. Hamiləlikdə bu vəziyyət tez-tez rast gəlinir.
Əgər ürək döyüntüsü ilə yanaşı baş gicəllənməsi, huşunu itirmə və ya sinə ağrısı yoxdursa, adətən narahatlığa əsas olmur. Lakin uzunmüddətli taxikardiya həm ana, həm də körpə üçün yorucu ola bilər.
Ev şəraitində ürək döyüntüsünü necə sakitləşdirməli?
Əgər qəfil ürək çırpıntısı hiss edirsinizsə, aşağıdakı addımları sınaqdan keçirin:
Sol tərəfə uzanın: Bu, böyük damarlardakı təzyiqi azaldır və qan dövranını yaxşılaşdırır.
Dərin nəfəs alın: “Burundan al, ağızdan ver” texnikası ilə sinir sistemini sakitləşdirin.
Bol su üçün: Dehidratasiya (susuzluq) nəbzi kəskin artıran amillərdəndir.
Sərinləyin: İsti mühit ürək döyüntüsünü artırır. Otağı havalandırın və ya üzünüzə soyuq su vurun.
Hansı hallarda həkimə müraciət etməli?
Aşağıdakı simptomları müşahidə etdikdə vaxt itirmədən kardioloq və ya ginekoloqunuzla əlaqə saxlamalısınız:
İstirahət halında belə keçməyən yüksək nəbz.
Nəfəs darlığı və boğulma hissi.
Sinədə kəskin ağrı və ya sıxılma.
Huşunu itirmə və ya tez-tez baş gicəllənməsi.
Dodaqların və ya dırnaqların göyərməsi.
Tez-tez verilən suallar
Ürək çırpıntısı körpəyə zərər verirmi?
Adətən xeyr. Ana bədəni körpəni qorumaq üçün proqramlaşdırılıb. Lakin ananın ürək döyüntüsü çox yüksəkdirsə və bu, qan təzyiqi ilə müşayiət olunursa, bu, körpəyə gedən qan axınına təsir edə bilər. Daimi nəzarət vacibdir.
Hamiləlikdə aritmiya (ürək ritminin pozulması) təhlükəlidirmi?
Bir çox hamilə qadın “ekstrasistoliya” dediyimiz ürək vurğusunun ötürülməsi və ya qəfil tullanma hissini yaşayır. Əksər hallarda bu zərərsizdir, lakin ritm pozğunluğu tez-tez təkrarlanırsa, EKQ müayinəsi mütləqdir.
Qanazlığı ürək döyüntüsünü artıra bilərmi?
Bəli, hamiləlikdə anemiya ürək döyüntüsünün ən böyük səbəblərindən biridir. Qanda hemoqlobin aşağı düşdükdə, toxumalara oksigen çatdırmaq üçün ürək daha sürətlə işləməyə məcbur olur.
Hamiləlikdə taxikardiya üçün dərman istifadə etmək olar?
Hamiləlikdə hər hansı bir dərman qəbulu yalnız həkim təyinatı ilə olmalıdır. Bir çox ürək dərmanları hamiləliyin müəyyən trimestrlərində riskli ola bilər. Həkiminiz fayda-zərər balansını qiymətləndirərək ən təhlükəsiz müalicəni seçəcəkdir.
Xəbərdarlıq: Bu məqalə informativ xarakter daşıyır və peşəkar tibbi məsləhətin yerini tuta bilməz. Diaqnoz və müalicə üçün mütləq həkimə müraciət edin.
