Ürək infarkti adətən kəskin döş ağrısı ilə özünü göstərir və bu, hamının bildiyini güman etdiyi klassik əlamətdir. Ancaq həqiqət bundan daha mürəkkəbdir.
Gizli infarkt əlamətləri bir çox insanda tamamilə fərqli və ya çox zəif formada özünü göstərə bilir. Bəzi hallarda isə heç bir simptom hiss edilmir və insan keçirdiyi ürək tutmasından xəbərsiz qalır.
Gizli infarkt əlamətləri: Nələrə diqqət etməlisiniz?
Gizli infarktın atipik simptomları aşağıdakılardan ibarət ola bilər:
1. İzah edilə bilməyən yorğunluq və zəiflik
Əgər hər gün etdiyiniz normal işləri yerinə yetirərkən qəflətən güclü yorğunluq hiss edirsinizsə, bu, ürək probleminin siqnalı ola bilər. Xüsusən qadınlarda gizli infarkt əlamətləri arasında həddindən artıq yorğunluq ön planda durur.
2. Təngnəfəslik və nəfəs darlığı
Pilləkənlərlə qalxarkən, yüngül fiziki iş görərkən və ya hətta dinclik vəziyyətində təngnəfəslik hiss etmək gizli infarkt əlamətlərindən biri ola bilər. Bu simptom xüsusən gecələr yuxuda ortaya çıxarsa, ciddi qəbul edilməlidir.
3. Mədə və həzm problemləri
Bəzi xəstələr ürək tutmasını mədə yanması, qazlar, ürək bulanması və ya hazımsızlıq kimi qəbul edirlər. Döş sümüyü arxasında yanan, sıxan hiss əslində ürəklə bağlı ola bilər.
4. Naməlum səbəbdən tərləmə
Fiziki aktivlik göstərmədiyiniz halda soyuq tər tökmək, xüsusən gecələr, gizli infarkt əlamətləri siyahısına daxildir. Bu, bədənin stress reaksiyasının göstəricisidir.
5. Yüngül döş narahatlığı
Klassik kəskin ağrı olmasa da, döş nahiyəsində təzyiq hissi, sıxılma, ağırlıq və ya yüngül diskomfort yarana bilər. Bu narahatlıq gələr-gedər xarakter daşıya bilər.
6. Boyun, Çənə, Kürək və ya Qol Ağrısı
Bəzən ürək tutması döş nahiyəsində deyil, başqa bölgələrdə özünü göstərir. Sol qolda, kürək nahiyəsində, çənədə və ya hətta dişlərdə ağrı gizli infarkt əlamətləri ola bilər.
7. Baş gicəllənməsi və zəiflik hissi
Qəfil başgicəllənmə, balans itimi və ya hüşun itirilməsi hissi ürəyin qanı lazımi qaydada vurmadığını göstərə bilər.
8. Narahatlıq və qorxu hissi
Bəzi xəstələr izah edə bilmədikləri qəfil qorxu, narahatlıq və ya “nəsə pis olacaq” hissi ilə üzləşirlər. Bu, bədənin ürək probleminə verdiyi emosional reaksiyadır.
Gizli infarkt nədir və niyə təhlükəlidir?
Gizli infarkt (tibbi terminologiyada “səssiz miokard infarkti” və ya “asimptomatik infarkt”) ürək əzələsinin qan təchizatının pozulması nəticəsində baş verən zədələnmədir.
Klassik infarktdan fərqli olaraq, bu növ infarkt zamanı xəstələr tipik və kəskin ağrı hiss etmirlər.
Gizli infarktın təhlükəsi ondadır ki:
- Gecikmə ilə diaqnoz qoyulur: Xəstə özünü xəstə hiss etmədiyinə görə həkimə müraciət etmir
- Müalicə gecikir: Erkən müdaxilə edilmədikdə ürək əzələsində daha geniş sahə zədələnir
- Təkrar infarkt riski artır: İlk infarkt qeydə alınmadığı üçün təkrar hadisə daha ağır keçir
- Ürək çatışmazlığı inkişaf edir: Zədələnmiş ürək əzələsi tam funksiyasını yerinə yetirə bilmir
Tədqiqatlar göstərir ki, gizli infarkt keçirmiş xəstələrdə növbəti 10 il ərzində ciddi ürək-damar problemləri inkişaf etmə riski 3-4 dəfə artır.
Klassik infarkt ilə gizli infarkt arasındakı fərqlər
Klassik infarkt əlamətləri:
- Döş qəfəsində şiddetli, sıxıcı ağrı
- Ağrının sol qola, çənəyə, boynə yayılması
- Təngnəfəslik və nəfəs çatışmazlığı
- Soyuq tər, ürək bulanması, qusma
- Qorxu, həyəcan hissi
Gizli infarkt əlamətləri:
- Ağrı yoxdur və ya çox zəifdir
- Qeyri-spesifik narahatlıqlar (yorğunluq, zəiflik)
- Həzm problemləri kimi qəbul edilən simptomlar
- Yüngül təngnəfəslik
- Bəzi hallarda heç bir əlamət yoxdur
Risk qrupları: Kimlər daha çox təhlükədədir?
Gizli infarkt əlamətləri hər kəsdə ortaya çıxa bilsə də, bəzi qruplar daha çox risk altındadır:
Qadınlar
Qadınlarda ürək tutması kişilərə nisbətən daha çox atipik keçir. Onlar klassik döş ağrısı əvəzinə yorğunluq, təngnəfəslik və ürək bulanması kimi simptomlar yaşayırlar.
Diabetli Xəstələr
Şəkərli diabet sinir sistemini zədələdiyindən, bu xəstələrdə ağrı hissi zəifləyir. Buna neyropatiya deyilir. Ona görə də diabetli insanlar ürək tutmasını hiss etməyə bilərlər.
Yaşlı insanlar
Yaş artdıqca ağrı reseptorları zəifləyir və xəstəlik əlamətləri daha az hiss edilir. 65 yaşdan yuxarı insanlarda gizli infarkt riski əhəmiyyətli dərəcədə yüksəkdir.
Əvvəlcədən ürək xəstəliyi olanlar
Koroner ürək xəstəliyi, yüksək qan təzyiqi və ya əvvəlki infarkt keçirmişlərdə təkrar problem daha çox rast gəlinir.
Digər risk faktorları:
- Siqaret çəkmək
- Piylənmə və sedentary həyat tərzi
- Yüksək xolesterin səviyyəsi
- Xroniki stress
- Yuxu apneası
Gizli infarkt diaqnozu
Gizli infarkt əlamətləri şübhə yaratdıqda, aşağıdakı diaqnoz metodları tətbiq edilir:
Elektrokardioqrafiya (EKQ)
Elektrokardioqrafiya (EKQ) Ürək ritmini və elektrik aktivliyini qeyd edərək keçmiş infarkt izlərini aşkar edə bilir.
Troponin Testi
Qanda ürək əzələsinin zədələnməsini göstərən fermentlərin səviyyəsi yoxlanılır. Yüksək troponin səviyyəsi infarktın göstəricisidir.
Exokardioqrafiya (Ürək Ultrasəsi)
Exokardioqrafiya (EXO) ürək əzələsinin hərəkətini, qapaqların vəziyyətini və ürəyin vurma gücünü qiymətləndirir.
Stress test
Xəstə fiziki yük altında ürəyin necə işlədiyini yoxlamaq üçün aparılır. Koronar xəstəliyin aşkarlanmasında faydalıdır.
Koroner angioqrafiya
Ürək damarlarına kontrast maddə yeridilərək, damarların tıxanma dərəcəsi müəyyən edilir. Bu, “qızıl standart” hesab olunan diaqnoz üsuludur.
Gizli infarktdan necə qorunmaq olar?
1. Sağlam Qidalanma
- Tərəvəz və meyvələrlə zəngin pəhriz
- Tam taxıllar, legum bitkiləri
- Balıq və omega-3 yağ turşuları
- Doymuş yağların və duzun azaldılması
- Qırmızı ətin məhdudlaşdırılması
2. Fiziki Aktivlik
- Həftədə ən azı 150 dəqiqə orta intensivlikli məşq
- Gəzinti, üzgüçülük, velosiped sürməsi
- Sedentary həyat tərzindən qaçın
3. Çəki İdarəetməsi
Sağlam bədən çəkisini qorumaq ürək sağlamlığı üçün kritik əhəmiyyət daşıyır. Piylənmə ürək üzərində əlavə yük yaradır.
4. Siqareti Buraxın
Siqaret çəkmək ürək-damar xəstəliklərinin ən böyük risk faktorlarından biridir. Buraxdıqdan sonra risk kəskin azalır.
5. Stresslə mübarizə
- Meditasiya və relaksasiya texnikaları
- Yetərli yuxu (gecədə 7-8 saat)
- Hobbi və sosial fəaliyyətlər
6. Mütəmadi tibbi yoxlamalar
40 yaşdan sonra ildə bir dəfə ürək yoxlaması, qan təzyiqi və xolesterin səviyyəsinin monitorinqi zəruridir.
7. Xroniki xəstəliklərin idarəsi
Diabet, hipertenziya və yüksək xolesterin kimi xəstəliklərin düzgün müalicəsi gizli infarkt riskini əhəmiyyətli dərəcədə azaldır.
Tez-tez verilən suallar
1. Gizli infarkt əlamətləri qadınlarda fərqlimi?
2. Gizli ürək tutması nə qədər təhlükəlidir və fəsadları hansılardır?
3. Diabetli xəstələrdə gizli infarkt niyə daha çox rast gəlinir?
Qeyd: Bu məqalə yalnız məlumat xarakteri daşıyır və peşəkar tibbi məsləhətin yerini tuta bilməz. Diaqnoz və müalicə üçün mütləq həkimə müraciət edin.
